odakoutdoor Tırmanış ve Doğa Sporları Malzemeleri

İLKYARDIM

TANIMI

Ani olarak hastalanan veya kazaya uğrayan kimseye anında, olay yerinde ve çevre imkanlarından yararlanılarak yapılan, tıbbi olmayan geçici müdahaleye İLKYARDIM denir.

İLKYARDIMDA AMAÇLAR

1- Hayat kurtarmak

2- Durumunu korumak

3- Sakatlıkları önlemek

İLKYARDIMDA 6 SAFHA

1- Tedbir (İlkyardımcının kendisinin ve kazazedenin güvenliğinin sağlanması)

2- Teşhis

3- Tedavi

4- Telekomünikasyon (haberleşme)

5- Triaj (öncelikli kazazedenin belirlenmesi)

6- Taşıma

İLKYARDIMCI' da bulunması gereken özellikler

1- Her zaman tedbirli olmalıdır.

2- Soğukkanlılığını korumalıdır.

3- Cesaret gösterilerinden ve emin olmadığı uygulamalardan kaçınmalıdır.

BİR KAZA ANINDA YAPILACAKLAR

Kaza ne olusa olsun, ilkyardımı yapacak olan kişinin sakin, hızlı ve doğru hareket etmesi şarttır.

1-) Olay yerinin güvenliğinden emin olun.
2-) Başkalarından yardım isteyin.
3-) Birincil gözlemi tamamlayın.
- kazazedenin hava yolunun açık olduğundan,
- nefes alıp verdiğinden,
- yeterli kan dolaşımı olduğundan emin olun.
- ciddi kanamaları durdurun
- kalıcı felci engelleyin
4-) Detaylı gözleminizi tamamlayın
- hayati bulguları kontrol edin
- fiziksel muayeneyi gerçekleştirin
- yaralı ile konuşun

YARALANMA VE ŞİDDETLİ KANAMALAR

Yırtılmış bir atardamar nedeniyle çok kısa zamanda yüksek miktarda kan kaybedilebilir. Şiddetli kan kaybı kişiyi şoka ve bilinç kaybına götürebilir ve eğer durdurulamazsa ölümcül olabilir. Yetişkin bir insan 1.5 litre kadar kan kaybederse ya da bir çocuk yarım litre kan kaybederse, kan kaybı şiddetli kabul edilir.

Yaralı bir atardamarın duvarlarındaki kaslar yarayı kapatmak için pıhtı oluşumuyla birlikte kasılacaktır. Eğer pıhtılaşma herhangi bir nedenle gerçekleşmezse kanamanın kontrolü çok daha zor olacaktır. En yakın acil sağlık kuruluşunu arayın ve ilkyardıma başlayın.

Küçük yaralanmalarda kanama kısa sürede kendiliğinden durur. Ancak derin bir yarada kan o kadar hızlı akar ki pıhtı oluşumuna fırsat kalmaz. İlk yardımın amacı kanı mümkün olduğunca kısa sürede durdurmaktır.

Kişiyi sırtüstü yatırın ve mümkünse yaralı kısmı yukarı kaldırın. Bu kan akışını azaltacaktır.Cam veya metal gibi derinde olmayan ve kolay hareket ettirilebilen cisimleri yaranın içinden çıkarın ama derine saplanmış cisimlere dokunmayın.
Temiz bir bezle yaranın tam üstüne, kanama durana dek 5-10 dakika basınç uygulayın. Yaranın ağzı açıksa her iki kenarı da birbirine doğru itin. Eğer yaranın içinde herhangi bir şey varsa basıncı cismin çevresine uygulayın, üzerine değil.
Sağlam ve temiz bir bandajla yarayı sıkıca sarın. Eğer hazırda bir bandaj yoksa bir parça temiz bez kullanın. Turnike kullanmayın.
Eğer kan, bandajın dışına taşarsa bandajı çıkarmayın. Onun yerine üzerine biraz daha bez koyun ve sıkıca bağlayın
Burun Kanamaları:

Sık rastlanan acil durumlardan biridir. Kafa travması sonucunda burun veya kulaktan kanama, kafatası kırığı olduğunu gösterir ve kontrolü zordur. Bu tip kanamalarda temiz bir bez ile buruna hafifçe bastırılmalı ve hasta mümkün olduğunca çabuk acil sağlık kuruluşuna ulaştırılmalıdır.

Diğer nedenlerle oluşan kanamalarda, burun deliklerini sıkarak veya üst dudak ile dişetleri arasına yuvarlak gazlı bez yerleştirerek basınç uygulanır. Hastayı oturtun ve başını öne eğin. Hastanın sakin olmasını sağlayın ki endişelenerek kan basıncının artmasına sebep olmasın. Burnun üzerine buz koyun. Tüm bu uygulamalara rağmen kanama devam ederse hastayı en yakın sağlık kuruluşuna götürün.

KIRIKLAR VE ÇIKIKLAR

Röntgen olmaksızın bir kemiğin kırık olup olmadığını belirlemek her zaman mümkün değildir. Eğer emin değilseniz, yaralanmaya sanki kırıkmış gibi yaklaşın. Eğer kişi çok ağrılıysa, yaralı bölgesini hareket ettiremiyorsa, üzerine ağırlık veremiyorsa ya da yarada şekil bozukluğu varsa kırık veya çıkıktan şüphe edin.

Çıkık bir kemiği yerine oturtmaya çalışmayın. Bu sadece bir uzman tarafından yapılabilir. Kolu veya bacağı bulduğunuz pozisyonda sararak sabitleyin ve yaralıyı hastaneye götürün. Eğer yaralı hareket edemiyorsa ambulans çağırın.
Hastanın birşey yiyip içmesine izin vermeyin,çünkü hastanın kemiklerini genel anestezi altında düzeltmek gerekebilir ve yemek hastanın kusmasına neden olabilir. Kişiyi sıcak tutun ve şok olasılığı açısından sürekli izleyin.
Kanama varsa önce onu tedavi edin. Kişiyi olabildiğince az hareket ettirin. Hareket, kırık kemikleri daha da ayırır ve organları yaralayabilir. Açık bir yara varsa temiz bir bez parçasıyla kapatın.
Tespit Uygulaması:

Tespit genellikle gereklidir. Hareketi önleyerek kırığın daha da kötü olmasını engelleyebilirsiniz. Bu, özellikle hastanın nakli veya tıbbi yardımın gecikeceği durumlarda önem taşır. Tespit malzemesinin sert olması gerekir. Mümkünse bir üst ve bir alt eklemin oynamasını engelleyecek derecede uzun olmalıdır. Tespit, tahtalarla, karton parçalarıyla, gazetelerle yapılabilir.

Kırık bir üst kol veya bacak için yaralı uzvu tespit etmeden önce kol ile gövde arasına veya bacaklar arasına destek koymak gerekir. Tespiti bağlamak için bez (bandaj, kravat vb.) kullanın.

Kırık ön kol:

Hastanın ön kolunu 90 derece açıyla vücuduna yapıştırın, avucu göğsüne gelirken başparmağı yukarı doğru olmalı. Ön kola tespit uygulayın. Tespit dirsekten el bileğine kadar uzanmalı. Tespiti, kırığın altından ve üstünden bağlayın. Ön kolu boyundan geçen geniş bir sargı ile parmakların dirsekten biraz daha yukarı seviyede olmasını sağlayacak şekilde asın.

Yaralı bacağın sağlam bacağa tespiti:

Nazikçe yaralı bacağın dizini düzeltin. İki bacak arasına bezler koyun. Yaralı bacağı diğer bacağa birkaç yerinden bağlayın, ama kesinlikle tam kırık üzerinden olmasın. Eğer iki geniş tespit bulma olanağınız varsa bunları kullanmak en idealidir. Tespitler bacağın tüm uzunluğu boyunca olmalıdır.

Omurga Yaralanmaları:

Eğer hastanın boyun veya omurgasında ciddi ağrı varsa, kol veya bacaklarında his kaybı varsa, mesane veya barsak kontrolünü yitirmişse omurga kırığı veya çıkığı olabilir. Bu tip vakalarda, hastanın hayatı tehlike altında değilse veya kusmaya bağlı olarak boğulmuyorsa, hastayı kıpırdatmamak gerekir. Eğer hastayı hareket ettirmek gerekirse vücudunu dümdüz tutmalısınız. Beli veya boynu bükülmemeli, vücudu dönmemeli. Hastayı kapı, masa, ütü masası veya geniş bir kalas gibi sert bir zemin üzerine yerleştirmelisiniz.

BURKULMA VE GERİLME

Kasta veya tendonlardaki yırtılma, gerilme; bağlardaki veya eklem kapsülündeki yırtılma ise burkulma olarak tanımlanır. Burkulma ve gerilme dokuların aşırı zorlanmasından olur. İki yaralanma için de belirtiler aynıdır. Ağrı, şişme ve morarma... Ciddi burkulmalar sanki kırıkmış gibi tedavi edilmelidir. Ağrı ve şişmeyi azaltmak için soğuk su ya da buz torbası kullanılır. Eklem veya kası, elastik -8- şeklinde bandajla sarın ve 1-2 gün için üstüne bastırmayın. -8- şeklinde bandaj uygulamasını ayak çevresinde 1-2 kez dairesel olarak sarın. Bandajı diagonal olarak ayağın üstünden ve bileğin çevresinden geçecek şekilde bağlayın; bandajı ayağın üstünden aşağı doğru ve ayağın tabanından geçirin. -8- şeklindeki dönüşlere devam edin, ayak (parmaklar hariç), bilek ve bacağın altı kaplanana kadar bandajlayın; bant ya da klipsle bandajı sabitleyin.

ZEHİRLENMELER

Zehirli maddelerin vücuda girmesi sonucu ortaya çıkan duruma zehirlenme denir.

ZEHİRLENME ŞEKİLLERİ

Ağız yolu ile:

Gıda zehirlenmeleri
İlaçlarla olan zehirlenmeler
Kimyasal madde ile zehirlenmeler
Alkol zehirlenmeleri

Solunum yolu ile:

Karbonmonoksit zehirlenmeleri
Diğer zehirli gazlarla olan zehirlenmeler

Deri yolu ile:

Zehirli gazlar
Böcek öldürücü ilaçlarla olan zehirlenmeler
Diğer kimyasal maddelerle olan zehirlenmeler

ZEHİRLENME BELİRTİLERİ

Ağızda yanma, özel tat, yutkunma zorluğu, bulantı, kusma, karın ağrısı, karın krampı, ishal, halsizlik, baş ağrısı, baş dönmesi ve terleme.
Şuurda değişik derecelerde bozukluk.
Solunum ve dolaşımda değişik derecelerde bozukluk, hatta durma.
Önemli durumlarda idrar miktarı azlığı, hatta hiç idrar çıkmayabilir.
Görmede bozukluk, nabızda zayıflama, gözbebeklerinde küçülme, kan basıncında düşme ve havaleler olabilir.

Hayvan ısırma ve sokmaları dışında meydana gelen zehirlenmelerde ana kurallar:
Zehri vücut dışına atmak.
Vücut içindeki zehri zararsız hale getirmek.
Sulandırmak.

Zehirlenen kişinin etrafında ilaç kutusu, tablet veya kusmuğu gibi cisimlerin saptanması, kesin tedavide önemli olacağından saklanmalıdır

Şuuru kaybolmuş ise;

Yan yatırılır.

Baş ve boyun arkaya çevrilir, soluk yolu açılır.

Alt çene ve dil öne çekilir.

Gerekirse ağızdan ağıza yapay solunum yapınız.

Kalp durmuşsa kalp masajı uygulayınız.

Hastaneye gönderiniz.

Şuuru yerinde ise;

Su veya süt içirerek zehri sulandırınız, maden suyu gaz yaptığı için vermeyiniz.

Kusturarak mide içindekileri boşaltınız.

Hasta şuursuz veya zehir eğer asit gibi yakıcı özellikte ise yutulan zehirde gaz ya da petrolden elde edilen maddeler var ise kusturmayınız.

Aldığınız önlemlerle kusamıyorsa bekleyerek zaman kaybetmeyiniz.

Deriye zehirle maddeleri bulaşmışsa elbiseyi hemen çıkarınız.

Hastaneye gönderiniz.

BÖCEK SOKMALARI VE ISIRMALAR

Kazazede öncelikle sakinleştirilir. Yara kalp seviyesinin üstünde tutulur. Yaraya buz tatbik edilir. Buz yoksa suyla iyice yıkanır. Varsa amonyakta kullanılabilir; psikolojik olarak kazazedeyi rahatlatır. Amonyak aslında asidik zehirlenmelerde kullanılır.

Arı sokması

Arının iğnesinin steril bir iğne ile çıkarılması gerekir. İğne çıkarıldıktan sonra buz tatbik edilebilir.

Akrep sokması

Zehirin gücü akrebin kuyruğundaki boğum sayısı ile doğru orantılıdır. Zehir sinir sistemini ve kalbi etkiler. Tükrük salgısı artar. Kaslar kasılır. İdrar kaçırma ve felç görülebilir. Sokulan bölgede ağrı, yanma ve uyuşukluk olur. Bu durumda yara kesinlikle emilmez. Ufak bir turnike ve amonyak uygulanır. Kişiye alkol verilmemeli ve yara dağlanmamalıdır.

Örümcek sokması

Zehirli örümcekler kum saati şeklinde küçük ve siyah olurlar. Ayrıca kafalarında kırmızı benek olur. Isırdıklarında sinir sistemini etkilerler. Karın kısmında ağrı görülür. Yara oynatılmamalıdır. Yaranın üzeri bez veya eşarpla sıkılmalı ve buz uygulanmalıdır.

Köpek ısırması

Kuduz köpeklerin ağızları salyalıdır ve göz bebeklerinde simetri yoktur. Sudan korkarlar ve kuyrukları bacaklarının arasında gezerler. Isırma durumunda yara bol su ile yıkanmalı ve kapatılarak pansuman için hemen hastaneye gidilmelidir. Tetanoz ve kuduz aşısı olunmalıdır. Köpeğin yakalanması ve 10 gün karantinada kalması gerekir.

Kene yapışması

Üzerine yağ damlatılarak, bir cımbızla saat yönünün tersine çevrilir.

Sülük yapışması

Sülükler kirli kanı emdiklerinden yararlıdırlar. Sigara veya herhangi bir ısı kaynağı ile uzaklaştırılırlar.

YILAN SOKMALARI

* Zehirsiz yılanlar

* Zehirli yılanlar

Zehirsiz yılanlar

Yeryüzünde yaklaşık 130 değişik zehirsiz yılan türü vardır. Başlıca özellikleri yuvarlak gözleri ve oval şeklindeki kafalarıdır. Pulları iridir.

Zehirli yılanlar

Öncelikle tropikal ve ılıman iklimler başta olmak üzere dünyanın her tarafında bulunmaktadırlar.

Başlıca özellikleri kafalarının hemen hemen düz ve üçgen tipinde, gözbebeklerinin kısık olmasıdır.

Herhangi bir ısırma olayından sonra diş izleri etrafında 5-10 dakika içinde şişme ve renkte solma görülür. 30 dakika içinde minimum bir şişme olursa çok büyük bir olasılıkla ya zehirsiz bir yılan veya zehirini akıtamamış bir yılan tarafından ısırılmıştır

Isıran yılan zehirli veya zehirsiz olsun sanki zehirliymiş gibi ilk yardım uygulanır ve yılanlar tetenoz mikrobu taşıyabilirler. Isırıldığınız zaman yılan türü kesin olarak tespit edilmedikçe yılan öldürülmeli ve saklanmalıdır. Bu panzehirin tespitini oldukça kolaylaştırır.

Belirtileri

- Zehir kan hücrelerini etkilediğinden derinin renginde solma görülür.
- Bunu etkilenmiş bölgedeki hissizlik ve kabarcıklar takip eder.
- Diğer belirtiler ise halsizlik, hızlı nabız, mide bulantısı, nefes darlığı, kusma ve şok olabilir.

İlkyardım

- Yaralı mümkün olduğu kadar çabuk ve en az hareketle bir tıbbi tedavi tesisine götürülür.
- Eğer ısırık kol veya bacaktaysa bu organları yukarıda tutmayın.
- Yaralıyı rahat ettirin ve güven verin.
- Mümkünse yılanı öldürüp yaralı ile birlikte yollayın
- Isırık kol veya bacaktaysa ısırığın alt ve üstüne 1-2 parmak genişliğinde, sıkan bantlar yerleştirin.
- Bandaj kan akmasını durduracak kadar sıkılıkta olmalıdır.Eğer ısırık el veya ayaktaysa bilek veya bileğin üstüne tek bir bandaj yeterlidir.
- Eğer şişme yoksa bandajlar yaranın 2-3 cm. uzağına, eğer şişme varsa şişmenin bittiği yere sarılmalıdır.
- Mümkünse ısırık bölgesine buz torbası koyun. Organın üzerine buz sarmayın ve cildin üzerine doğrudan temas ettirmeyin. Isırılan bölge dondurulmamalı sadece soğutulmalıdır.
- Mümkünse bölge su ve sabunla temizlenir. Hiçbir merhem kullanılmamalıdır.
- Yaralıya asla yemek, alkol, uyku azaltıcı maddeler (çay, kahve, v.b.), ilaç veya tütün vermeyin.
- Yaralı organdan şişmelere karşı yüzük, saat veya benzeri eşyalar çıkartılmalıdır.
- Isırığı keserek açmaya veya emerek çıkarmaya çalışmayın. Eğer zehir ağızda herhangi bir yara veya yırtığa sızarsa zehirlenmeye yol açabilir.

GÜNEŞ ÇARPMASI VE SICAK VURMASI

Sıcak vurması ile güneş çarpmasının karıştırılmaması gereklidir. Belirtileri ayrı ayrı olan bu olay, birbirine benzer fakat ayrıcalıkları olan ilk yardım gerektirir

Sıcak Vurmasının Belirtileri

Sıcak vurması, vücudun kaybettiği tuzu yerine getirememesine bağlı olan bir olaydır. Bulantı, kusma, başağrısı, halsizlik ve soğuk terleme gibi belirtileri vardır. Nabız zayıf fakat hızlıdır.

1. Tuzlu su ve ayran içirmeli
2. Islak bezle ateş düşürmeli
3. Şoka karşı önlem alınmalı

Güneş Çarpmasının Belirtileri

Güneş çarpmasında olay beyindedir. Bulantı, kusma, deride kızarıklık olur. Ateş 40 dereceye kadar çıkabilir ve başağrısı olur.

1. Hasta serin yere alınır.
2. Ateş düşürücü ve ağrı kesici verilir.
3. En yakın sağlık kurumuna sevkedilir.

DONMA

Uzun süre soğukta kalma neticesinde meydana gelen bir olaydır. Kısmi ve genel donmalar olabilir.

Belirtileri

Görme bozukluğu, başağrısı, halsizlik, uyku hali, kol ve bacaklarda morarma, solukluk, soğukluk, uyuşma ve karıncalanma görülür. Nabız zayıftır veya alınmaz.

1. Hasta serin bir yere yatırılır.
2. Üzeri soyulup örtü veya battaniye ile sarılır.
3. Solunum durmuşsa suni solunum yapılır.
4. Bulunduğunuz odanın ısısını yavaş yavaş yükseltiniz.
5. Alabilecek durumda ise sıcak içecekler veriniz.
6. Kanı hızlandırmak için ılık suya batırılmış bezle kompres yapınız.

İLKYARDIM' da haberleşebilecek telefon numaraları :

0-232-2777333 DEÜ-Zehir Danışma Merkezi

0-800-3147900 Sağlık Bakanlığı, Zehir Danışma Merkezi, ücretsiz hat

110 İtfaiye

112 Ambulans

154 Trafik polisi

155 Polis imdat

156 Jandarma imdat